U Srbiji i brojnim zemljama sveta danas se obeležava Dan primirja u Prvom svetskom ratu, u znak sećanja na 11. novembar 1918. godine, kada su sile Antante i Nemačka potpisale primirje u vagonu maršala Ferdinanda Foša u francuskom mestu Kompjen. U Srbiji se ovaj datum od 2012. godine obeležava kao državni praznik, uz državne ceremonije, polaganje venaca i minut tišine u znak sećanja na poginule srpske vojnike i civile.
Pregovori o miru više puta su obnavljani, a formalni mirovni sporazum postignut je potpisivanjem Versajskog ugovora 28. juna 1919. godine, kada je četvorogodišnji rat, do tada najveći u istoriji čovečanstva, i zvanično završen.
Sporazum potpisan u ranim jutarnjim satima 11. novembra 1918. podrazumevao je prekid neprijateljstava, obustavu uništavanja infrastrukture i razmenu zarobljenika.
Istoričar Momčilo Pavlović podseća da je Srbija iz rata izašla kao pobednik, ali je pretrpela velike gubitke stanovništva.
- Jedanaestog novembra 1918. godine Srbija je oslobođena. Stanovnici Beograda su se borili sa nestašicama, vraćeni su nazivi ulica, prefarbavane i postavljeni ćirilični natpisi na radnjama, jer su pre toga sve ulice bile preimenovane – kaže Pavlović.
On ističe da je Srbija te godine ušla u zajedničku državu „čvrsto verujući da je to jedan narod, da je to isti narod koji ima različito istorijsko iskustvo i koji je vremenom živeo u drugim sistemima, pod vlašću drugih naroda, u carstvu Austrougarskom, na primer“.
Pavlović dodaje da je ta cena narodnog jedinstva plaćena već 1941. godine, kao i da je Srbija kasnije platila visoku cenu ulaskom u savezništvo i stvaranjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Srpski amblem, kao simbol Dana primirja koji se nosi na reveru, čine cvet Natalijina ramonda i motiv zeleno-crne trake albanske spomenice. Natalijina ramonda, koja se nalazi na spisku ugroženih biljaka u Evropi i u Srbiji je zaštićena zakonom kao prirodna retkost, ime je dobila po kraljici Nataliji Obrenović, a poznata je i kao cvet feniks. Osim u Srbiji, raste još samo u Grčkoj i Severnoj Makedoniji.
Od 2005. godine Danu primirja u Prvom svetskom ratu bili su posvećeni prvi časovi u svim osnovnim i srednjim školama, da bi sedam godina kasnije počeo da se obeležava kao državni praznik i neradni dan. Za đake, 11. novembar označava i početak kraćeg jesenjeg raspusta.
Istorijske činjenice iz Prvog svetskog rata ostaju zapisane kao podsetnik da Dan primirja nije samo sećanje na dan kada je oružje utihnulo, već i opomena na cenu kojom je taj mir plaćen.
Izvor: Euronews Srbija
